Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 11

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen umum şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, taalluk eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ait ve Türk’e özgü manaında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve muayyen bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle hatlan ve giderek anonimlesevinçli bir nazım biçimidir. Yırler temel flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Yırlerdeki flaşörklere (üçlük yahut ikilik de kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise umum dilinde “putrel” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra yeniden edilen ikilik (evet da elan çok) dizelerdir.

Yırnün muayyen bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir umum şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en saydam özelliği melodisidir. Yırler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. Yani hece nüshası itibarıyla bir sınırlama gayrimümkün.

Yırlerin eke çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. Yırler bu şekilde umumın emtiaı olurlar ve umumın her kesimine hitap eden sanat adamılar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir musiki türüdür. Yırler çoğu posta, bir natür olayı evet da bir kahramanlık muhalifsında doğar ve yayılırlar. Yırler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, önem adlarının, hatta mevzuların dahi değişmiş olduğu görüldüğü yürekin, nerede doğduklarını saptamak ağırleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere bakarak usulsüz ve usullü ırlamakler olarak dü tefrik yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı yürekine yer uzun havalardır. Usullü olan ırlamakler grubunda ise çoklukla sahne havaları önem hileır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da gücenmiş muhit adı verilmektedir.

Türklerde davranışlenen konulara bakarak de sınıflama karşılayıcı yazarlar vardır. Mevzularına bakarak ırlamakler:

Ninniler
Çocuk ırlamakleri
Huy ırlamakleri
Aşk ırlamakleri
Kahramanlık ve askerlik ırlamakleri
Resim ırlamakleri
İş ırlamakleri
Karşıtlıklı ırlamakleri
Ölüm ırlamakleri (Ağıt)
Katakulli ırlamakleri
Zevk ve hayvan ırlamakleri
Zeybek ve derebeyi ırlamakleri
Cinayetler ve dağklı olaylarla alakalı ırlamakleri
Güldürücü ırlamakleri