Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 6

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen el şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, alaka eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile müteallik ve Türk’e özgü mealında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve mukannen bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle makalelan ve zamanla anonimleneşeli bir nazım biçimidir. Yırler asıl flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Yırlerdeki flaşörklere (üçlük yahut ikilik bile olabilir) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise el dilinde “putrel” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra tekrar edilen ikilik (evet da henüz çok) dizelerdir.

Yırnün mukannen bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir el şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olabilir. Bu yüzden türkü tipinin en saydam özelliği melodisidir. Yırler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. Kısaca hece sayısı bakımından bir sınırlama gerçekleşemez.

Yırlerin yetişkin çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Yırler bu şekilde elın orospuı olurlar ve elın her kesimine hitap fail sanatçılar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir musiki türüdür. Yırler çoğu sefer, bir natür fenomenı evet da bir kahramanlık huzursında doğar ve yayılırlar. Yırler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, zemin adlarının, ayrıca mevzuların bile değiştiği görüldüğü sinein, nerede doğduklarını saptamak hızleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere göre usulsüz ve usullü yırler olarak dü alt bölüm yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı sineine meydan uzun havalardır. Usullü olan yırler grubunda ise ekseri kaşkariko havaları zemin aldatmaır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da münkesir albeni adı verilmektedir.

Türklerde anlayışlenen konulara göre bile sınıflama fail yazarlar vardır. Mevzularına göre yırler:

Ninniler
Çocuk yırleri
Doğa yırleri
Aşk yırleri
Kahramanlık ve bayrakaltı yırleri
Seremoni yırleri
İş yırleri
Kontralıklı yırleri
Ölüm yırleri (Ağıt)
Katakulli yırleri
Tabiat ve efsanevi yırleri
Efe ve derebeyi yırleri
Cinayetler ve çığlıkklı olaylarla alakalı yırleri
Güldürücü yırleri