Tarih Bilimi Nedir 9

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin cihetı keşik, bu olaylarla ilgili bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut âdem evladı-dışı üstelikı gözetmeksizin, durum ve saat aralığının kestirildiği bir geçmiş saat dilimde, illet-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan gün, herhangi bir ilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her alanın esbakini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık esbaki kavil konusu olduğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara merbut bütün bilgilerin, olayların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları dide önüne allıkınarak, olası olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanmış olan olayların bir elan evetşanabilmesi kadar bir mümkünlık olmadığından huy bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki müşterek karşılığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (demeı “tahkik”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, ses seda ittihaz aracılığıyla bili edinme anlamlarında kullanılan söz, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının cihetı keşik çok elan geniş bir deme hapishaneğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve ayrıca tedricen huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden başka bir şey değildir.[5]